Literacki patron roku



Sejm Rzeczypospolitej Polskiej rokrocznie ustanawia patronów danego roku.


Tytułem patrona roku 2019 uhonorowani zostali: Gustaw Herling-Grudziński, Anna Walentynowicz, Stanisław Moniuszko, a także wydarzenia: Unia Lubelska i Powstania Śląskie.

GUSTAW HERLING-GRUDZIŃSKI (1919 - 2000)

Foto: East News


Przekonałem się wielokrotnie, że człowiek jest ludzki w ludzkich warunkach, i uważam za upiorny nonsens naszych czasów sądzenia go według uczynków, jakich dopuścił się w warunkach nieludzkich...
Gustaw Herling-Grudziński – Inny świat
Polski pisarz, eseista, krytyk literacki, dziennikarz, żołnierz, więzień obozów koncentracyjnych Gułagu. W uchwale sejmowej o patronach roku 2019 napisano: Losy i twórczość Gustawa Herlinga Grudzińskiego stanowią świadectwo cierpień i czynów człowieka, któremu przyszło przeżyć czasy totalitarnej przemocy i kryzysu wartości.
ŻYCIORYS
Gustaw Herling-Grudziński urodził się w dość zamożnej, spolonizowanej rodzinie żydowskiej. Uczęszczał do gimnazjum im. Mikołaja Reja w Kielcach.
Przez dwa lata studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. W październiku 1939 roku założył z kolegami jedną z pierwszych organizacji konspiracyjnych – Polską Ludową Akcję Niepodległościową. Wyjechał do Lwowa, następnie do Grodna. W 1940 roku został aresztowany przez NKWD podczas próby przedostania się na Litwę. 
Skazany na pięć lat pobytu w obozach, został osadzony w łagrze na Dalekiej Północy, z którego zwolniony został na mocy układu Sikorski–Majski w 1942 roku. Dramatyczne przeżycia z tego okresu znalazły swoje odzwierciedlenie w najsłynniejszej książce Herlinga-Grudzińskiego Inny Świat. Rosję opuścił wraz z armią Andersa, walczył pod Monte Cassino.
Od 1946 roku był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej, z której wystąpił w roku 1960. W 1947 współtworzył wydawaną wówczas w Rzymie Kulturę. Po przeniesieniu pisma osiadł w Londynie, a w 1952 roku, po śmierci pierwszej żony, przeniósł się znów do Włoch, do Neapolu, gdzie poślubił córkę Benedetta Croce Lidię, i gdzie mieszkał aż do śmierci. W latach 1952–1955 współpracował z Radiem Wolna Europa, był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W późniejszym okresie współpracował z Komitetem Obrony Robotników i Polskim Porozumieniem Niepodległościowym.
Źródło: https://culture.pl/pl/tworca/gustaw-herling-grudzinski


TWÓRCZOŚĆ

Był jednym z najwybitniejszych pisarzy polskich XX wieku, obierającym za przedmiot swego pisarstwa opór stawiany przez człowieka różnorodnym postaciom nicości (totalitaryzmom, religijnemu zwątpieniu, poczuciu egzystencjalnego osamotnienia, instrumentalizacji życia).
Sam Grudziński o swojej twórczości wypowiedział się w Dzienniku pisanym nocą:

(…) Pisać tak, by zdanie było przekazem nie tylko jasnej i swobodnej myśli, lecz nieustannego napięcia moralnego, by w słowie żył całym sobą kto wypowiada je jako swoją długo odważaną i cierpianą prawdę – to pociągało mnie zawsze (…).

Najważniejsze dzieła:


Żywi i umarli (1945), Inny świat (pisany w latach 1949-1950, opublikowany w 1951), Dziennik pisany nocą 1971-1972 (1973), Dziennik pisany nocą 1973-1979 (1980), Dziennik pisany nocą 1980-1983 (1984), Pierścień (1986), Wieża i inne opowiadania (1988), Dziennik pisany nocą 1984-1988 (1989), Dziennik pisany nocą 1989-1992 (1993), Gorący oddech pustyni (1997), Podzwonne dla dzwonnika (1999-2000), Wędrowiec cmentarny (2005).

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Rok 2018 ogłoszono rokiem Jubileuszu odzyskania przez Polskę Niepodległości, Pamięci Powstania Wielkopolskiego, Jubileuszu Konfederacji Barskiej, Praw Kobiet, Ireny Sendlerowej, Arcybiskupa Ignacego Tokarczuka i Zbigniewa Herberta.

ZBIGNIEW HERBERT (1924 - 1998)

Zbigniew Herbert w swoim mieszkaniu, Warszawa 18.04.1974 r.
/Bohdan Majewski /Agencja FORUM



















Kiedy się człowiek czymś interesuje, to książki przychodzą do niego. Książka poleca książkę. Tylko, że zawsze ma się większe ambicje niż rezultaty.
Zbigniew Herbert (z książki Herbert nieznany. Rozmowy)

Polski poeta, eseista, dramatopisarz, autor słuchowisk; kawaler Orderu Orła Białego. 
Z wykształcenia ekonomista, prawnik i filozof.
Jako poeta zadebiutował na łamach prasy w 1950; jego debiut książkowy, tom wierszy "Struna światła", ukazał się w 1956. Do najbardziej cenionych dzieł Herberta należy cykl utworów o Panu Cogito, postaci zanurzonej we współczesności, a jednocześnie mocno zakorzenionej w europejskiej tradycji kulturowej. W latach 80. Herbert stał się sztandarowym poetą polskiej opozycji. Od 1986 mieszkał w Paryżu, gdzie współpracował 
z Zeszytami Literackimi; do Polski wrócił w 1992.

Tekst pochodzi ze strony: http://lubimyczytac.pl/autor/14880/zbigniew-herbert


Wiersze Zbigniewa Herberta

Wyspa
Jest nagła wyspa Rzeźba morza kołyska 

groby między eterem i solą 
dymy jej ścieżek oplatają skały 
i podniesienie głosów nad szum i milczenie 
Tu pory roku strony światła mają dom 
i cień jest dobry dobra noc i dobre słońce 
ocean rad by tutaj złożyć kości 
zmęczone ramię nieba opatrują liście 
Jej kruchość pośród wrzasku elementów 
gdy nocą w górach gada ludzki ogień 
a rankiem zanim wybłyśnie Aurora 
pierwsze w paprociach wstaje światło źródeł


Kot
 Jest cały czarny, lecz ogon ma elektryczny. Gdy śpi 
na słońcu, jest najczarniejszą rzeczą, jaką sobie można 
wyobrazić. Nawet we śnie łapie przerażone myszki. Poznać 
to po pazurkach, które wyrastają mu z łapek. Jest strasznie 
miły i niedobry. Zrywa z drzew ptaszki, zanim dojrzeją.